Yol çizgi boyası

Bu boyanın birkaç özelliği onu genel amaçlı zemin boyasından ayırır. Önce, astar gerektirmeden doğrudan asfalt veya betona atılabilir; bu uygulamayı hızlandırır. İkincisi, hava ile temas ederek kurur ve ayrı bir sertleştirici beklemez. Üçüncüsü, gündüz net görünen mat bir renk verir. Dördüncüsü, istenirse yüzeyine cam küreciği serpilerek gece yansıtıcılık kazandırılır. Bunlara bağlı olarak boya, beton ve asfalta iyi yapışır.

Boya tipik olarak şu alanlarda kullanılır:

• Karayolu şerit, ok ve yaya geçidi işaretlemeleri.
• Otopark yeri, yön oku ve engelli park alanı işaretlemeleri.
• Acil çıkış yönlendirme çizgileri.
• Bisiklet yolu çizgileri.
• Helikopter pisti (heliport) işaretlemeleri.
• Makine parkuru ve fabrika içi yaya yolları.

Boyanın reçine, pigment ve dolgu oranı üreticiye göre farklıdır ve ürün föyünde yazar. Hangi markanın hangi yüzeye uygun olduğunu da föy söyler. Film kalınlığı dayanımı etkiler: çok ince film hızlı aşınır, çok kalın film çatlayıp kopar. Çizgi genişliği, rengi ve yüzeyin temizliği de okunurluğu belirler; bu yüzden yalnızca metraj değil, yüzeyin durumu da değerlendirilmelidir.

Hava kurumalı boyanın bir diğer yararı, çizginin kısa sürede trafiğe açılabilmesidir. Bu, yol kapatmanın pahalı olduğu yerlerde büyük fark yaratır. Fabrika ve otopark gibi kapalı alanlarda ise kısa kuruma, üretim ve trafiğin yeniden başlamasını hızlandırır.

Cam küreciği iki aşamada çalışır. Boya ıslakken küreciğin yarısı filme gömülür, yarısı yüzeyde kalır. Boya kuruyunca küreciği tutar; yüzeye çıkan yarı ışığı toplayıp ışık kaynağına doğru yönlendirir. Üretici föylerinde küreciğin bir kısmı boyanın içine de katılır. Yeni çizgide küreciklerin etkisi ilk günlerde az görünebilir, trafik üst filmi aşındırdıkça belirginleşir.

Küre serpme işi şu noktalara bağlıdır:

• Zamanlama: Küreciği boya ıslakken serpmek gerekir; geç kalınırsa tutmaz.
• Miktar: Az küre az yansıtma, çok küre dökülme ve maliyet artışıdır.
• Tane boyutu: Yol türüne ve trafik hızına göre seçilir.
• Yüzey: Pürüzlü asfaltta küre daha iyi tutunur.
• Hava: Yağmur ve yüksek nem hem boyanın hem küreciğin tutunmasını bozar.

Cam küreciği gerektiren yerler çoğunlukla aydınlatması zayıf, hızlı trafiğin aktığı yollardır. Kapalı otoparkta ve fabrika içinde ise yansıtıcılık çoğu zaman gereksizdir; çünkü ortam aydınlatılmıştır. Orada boya rengi ve çizgi genişliği daha belirleyicidir.

Küreciğin zamanla aşınacağını hesaba katın. Trafik yoğun yollarda yansıtma birkaç mevsim içinde azalabilir; bu normaldir ve yeniden işaretleme programı yapılırken dikkate alınır.

Küreciğin cinsi ve kalitesi de önemlidir: yuvarlak, kırıksız ve temiz tanecikler daha iyi yansıtır. Nemli depolanan küre topaklaşır ve eşit serpilemez, bu yüzden malzeme kuru saklanmalıdır. Rüzgârlı havada serpme kontrolsüz olur; küre yüzeye eşit düşmez ve çizginin yansıtıcılığı bölgesel olarak değişir.

Otopark işaretlemesinde şu ölçüler önemlidir: park yeri genişliği ve derinliği, yön oklarının uzunluğu, engelli park yeri ve yürüyüş yolu genişliği. Yerel imar ve otopark yönetmelikleri bu ölçüleri belirler; proje çizimindeki ölçü esas alınır. Çizgi renginin zemin renginden belirgin biçimde farklı olması gerekir; koyu epoksi zeminde sarı veya beyaz tercih edilir.

Otopark çizgi boyası, zeminle de uyumlu olmalıdır. Zeminde epoksi veya poliüretan kaplama varsa çizgi boyasının o kaplamayla uyumu denenmeli, aksi halde boya soyulabilir. Bu yüzden önce zemin kaplaması, sonra çizgi uygulanır. Zemin kaplaması tarafında otopark referanslarımız şunlardır: Kentpark AVM engelli otoparkları (epoksi coating), Bursa Büyükşehir Belediyesi hizmet binası otoparkı (Elips) ve Sinpaş İncek otoparkı (Eylül Yapı). Bu işlerde yaptığımız, zemin kaplamasıdır; çizgi işaretlemesi bu referansların kapsamında listelenmiyor.

Otoparklarda sık karşılaşılan sorunlar şunlardır:

• Yağ ve lastik izi nedeniyle boyanın yüzeye tutunmaması.
• Rampa ve dönüşlerde aşırı aşınma.
• Kolon çevresindeki koruyucu sarı bantların çabuk silinmesi.
• Eski çizgilerin üzerine yenisinin sürülmesiyle biriken kalın boya katmanının çatlaması.

Bu sorunların çoğu, uygulamadan önce yüzey temizliği ve eski boyanın durumuna bakılmasıyla önlenir. Otopark kaplaması da düşünüyorsanız epoksi zemin boyası sayfamıza bakın.

Engelli park yeri işaretinde zemin boyası ve piktogram birlikte kullanılır; ölçüler yönetmelikte yazan değerlerden küçük olmamalıdır. Çizgilerin aydınlatma altında nasıl göründüğünü akşam saatlerinde kontrol etmek, renk seçimindeki hatayı erken yakalar.

Renk

Genel uygulamada sarı taşıma yolunu ve dikkat alanını, kırmızı yasağı ve yangın ekipmanını, yeşil güvenli yolu ve acil çıkışı, mavi bilgilendirme alanını, beyaz ise genel yolu ve istif sınırını gösterir. Bu bir alışkanlık düzenidir; bağlayıcı olan işletmenin iş sağlığı ve güvenliği işaretleri talimatı ve ilgili standartlardır.

Genişlik

Çizgi genişliği yolun önemine göre seçilir. Ana forklift güzergâhlarında genellikle birkaç santimden on santimetreye kadar çizgi yaygındır; çok dar çizgi forklift altında hızla silinir. Ölçüyü şartname veya işletme talimatı belirler.

Ok, yazı ve piktogram

Yön okları, numaralar ve piktogramlar şablonla uygulanır. Şablonun hizalanması ve boyanın kenardan sızmaması için bant ve ağırlık kullanılır.

Planın onaylanması

Planı uygulamadan önce sahada tebeşirle veya iplikle işaretleyip onaylatmak en ucuz yöntemdir; yanlış atılmış çizgiyi kapatmak ya da kazımak ek iş çıkarır.

Fabrika zeminlerinde çizgi genellikle epoksi veya poliüretan kaplamanın üzerine atılır. Kaplama sertleşmiş ve temizlenmiş olmalıdır. Üretim hallerinde çizgi işaretlemesi yaygındır; antistatik zeminlerde boyanın zeminin iletkenliğini bozmaması gerekir, bunun için bkz. antistatik epoksi kaplama. Gıda, ilaç ve savunma sanayi tesislerinde boyanın kimyasal dayanımı ve temizlenebilirliği de aranır.

Çizgiyi yalnızca boyayla değil, bazen yer işareti bantıyla da çözmek mümkündür; boya ise bant kalkan, ağır trafikli ve ıslak alanlarda tercih edilir. Hangisinin uygun olduğu, zeminin cinsine ve temizlik yöntemine bağlıdır.

• Yüzey temizliği: Toz, yağ, lastik izi, eski gevşek boya ve nem giderilir. Betonda kür bileşiği kalıntısı mekanik olarak temizlenir; zorlu yüzeylerde shot blasting ile zemin hazırlığı düşünülür.
• Ölçü ve markalama: Projedeki ölçülere göre çizgi aksı çizilir.
• Maskeleme: Keskin kenar için bant yapıştırılır.
• Boya uygulaması: Fırça, rulo veya çizgi makinesiyle atılır. Üreticiler büyük metrajda havasız püskürtmeyi önerir.
• Küre serpme: Gerekirse boya ıslakken cam küreciği serpilir.
• Kuruma: Çizgi kuruyana kadar alan trafiğe kapatılır.

Üretici föylerinde genellikle yüzey ve hava sıcaklığı için alt sınır (örneğin 15 derece civarı), yağışsız ve düşük nemli hava istenir. Yeni betonun da bir süre kürlenmesi, parlak ve pürüzsüz yüzeylerin pürüzlendirilmesi önerilir. Eski boya üzerine uygulamadan önce deneme yapılır.

Sık yapılan hatalar:

• Kirli ya da nemli yüzeye boyamak; çizgi birkaç hafta içinde pul pul kalkar.
• Küreciği geç serpmek; boya kabuk bağladıktan sonra kürecik tutmaz.
• Fazla kalın atmak; kalın film çatlar ve parça parça kopar.
• Maskelemeyi atlamak; kenarlar dalgalı çıkar.
• Uyumsuz boya seçmek; epoksi üzerine yanlış boya yapışmaz.
• Kuruma süresini beklememek; erken açılan alanda lastik izi çizgiyi bozar.

Kuruma süresi sıcaklığa, neme ve film kalınlığına bağlıdır; kesin süre ürün föyünde yazar. Hızlı kuruyan boya, yol kapatma süresini kısaltır ve trafik yoğun yollarda büyük avantajdır.

Büyük otoparklarda uygulamayı bölgelere ayırıp sırayla açmak, kuruma süresine uyulmasını kolaylaştırır. Çizgi, zeminin son katı olduğundan, zemin hazırlığı ya da kaplamadan önce çizgi planı konuşulursa tüm işler tek takvimde toplanır. Böylece alan, ikinci kez kapatılmak zorunda kalmaz.

Genel olarak şöyle ayrılırlar:

• Poliüretan esaslı, hava kurumalı çizgi boyası: Hızlı kurur, ekonomiktir, yenilemesi kolaydır. Yoğun trafik altında ömrü daha kısadır.
• İki bileşenli epoksi veya poliüretan boya: Kimyasal olarak sertleşir, aşınma ve kimyasal direnci yüksektir. Fabrika ve otopark içi hatlarında tercih edilir.
• Termoplastik: Isıtılarak uygulanır, kalın film verir, uzun ömürlüdür. Karayolunda kullanılır ve özel ekipman ister.
• Soğuk plastik: Reaktif, kalın film sistemidir; kavşak ve yaya geçidinde yaygındır.

Bu listeyi genel bilgi olarak okuyun. Hangi sistemin hangi yüzeye yakışacağı, yüzey, ortam ve trafik bilgisi ışığında belirlenir. Hizmetlerimiz arasında poliüretan esaslı, hava kurumalı yol çizgi boyaları vardır; iki bileşenli boyalar, termoplastik ve soğuk plastik sistemler bu sayfada genel karşılaştırma için anlatılmıştır.

Çizgi boyası kaplama işiyle birleşebilir. Çizgi, kaplamanın son adımı olduğundan kaplama işiyle birlikte planlanırsa alan bir kez kapatılır; poliüretan beton veya epoksi kaplamanın üstüne atılan çizgi kaplamanın bakımına ve yenilenmesine uyum sağlar.

Alanlara göre kısa seçim özeti:

• Karayolu ve açık otopark: hava kurumalı boya, gerekirse cam küreciği.
• Kapalı otopark: hava kurumalı veya iki bileşenli boya; kürecik genellikle gerekmez.
• Fabrika içi hat: iki bileşenli boya veya kaplamayla uyumlu boya.
• Heliport: yüksek görünürlüklü ve aşınmaya dayanıklı boya.

Kısa süreli ve geçici işaretlemelerde, örneğin şantiye geçişlerinde, daha ekonomik bir boya yeterli olabilir; kalıcı yönlendirmede ise film kalınlığı ve yapışma öne çıkar. Bu ayrım için keşifte işaretlemenin ne kadar süre kullanılacağı sorulmalıdır.

Fiyatı belirleyen başlıca etkenler:

• Çizgi metrajı ve genişlik: Aynı alanda daha geniş çizgi, boya sarfiyatını artırır.
• Çizgi tipi: Düz çizgi hızlıdır; ok, yazı, logo ve şablonlu işaretler zaman alır.
• Boya türü: İki bileşenli ve kalın film sistemler hava kurumalı boyadan pahalıdır.
• Cam küreciği: Malzeme ve işçiliği artırır.
• Yüzey hazırlığı: Eski boya sökümü, yağ temizliği veya taşlama ayrı iş kalemidir.
• Trafik yönetimi: Yol kapatma, gece çalışma ve güvenlik önlemleri maliyeti etkiler.
• Konum ve takvim: Şehir dışı iş, sevkiyat ve acil teslim talebi.

İki teklifi karşılaştırırken yalnızca birim fiyata değil, boya sarfiyatına (g/m²), film kalınlığına ve yüzey hazırlığının dahil olup olmadığına bakın. Hazırlığı dahil olmayan teklif sahada ek kalemle büyür.

Teklif için alanın fotoğrafını ve yaklaşık çizgi metrajını iletişim sayfasından gönderin. Metrajı bilmiyorsanız mevcut plan veya kroki yeterlidir.

Bir diğer etken yüzeyin durumudur: pürüzlü asfalt daha fazla boya çeker, düzgün beton daha az. Eski çizgi sökümü gerekiyorsa taşlama veya kazıma ayrı kalem olarak teklifte yer almalıdır. Bütçenizi planlarken ilk uygulama maliyetinin yanında dönemsel yenileme maliyetini de hesaba katın. İlk fiyatı düşük, ömrü kısa bir sistem uzun vadede pahalıya gelebilir; iki bileşenli sistemler ilk yatırımı artırır ama yenileme sıklığını azaltır. Trafik kapatma ihtiyacı varsa bunun kimin tarafından sağlanacağı da teklifte yazmalıdır.

Aşınmayı hızlandıran etkenler şunlardır: lastik sürtünmesi, kar küreme, tuzlama, dönüş ve fren bölgeleri, yağ sızıntısı ve sert temizlik. Bunlar çizgi kenarını önce yıpratır, sonra çizgi ortasını inceltir.

Bakımın temelleri:

• Çizgi çevresini düzenli süpürmek; kum çizgiyi zımparalar.
• Yağ sızıntısını hemen temizlemek.
• Rampa ve dönüş gibi hızlı aşınan noktaları ayrı izlemek.
• Yüksek basınçlı yıkamada basıncı ayarlamak.
• Yenilemeyi çizgi tamamen silinmeden yapmak.

Eski çizgi üzerine yeni boya sürerken kenarlar dikkatle izlenir. Birikmiş kalın tabaka taşlama ile alınır. Çizgi aksı değişecekse eski çizgiler kapatılır; aksi halde gölge çizgi kalır ve sürücüyü yanıltır.

Bakım kayıtları da değerlidir: son boyama tarihi, kullanılan boya türü ve renk kodu not edilirse yenileme aynı özelliklerle yapılır. Çizgi aşınmasını fotoğrafla izlemek de işe yarar: aynı noktadan altı ayda bir çekilen fotoğraf yenileme zamanını objektif gösterir. Yılda bir veya iki kez çizgileri gözden geçirip aşınan yerleri yenilemek, tüm yüzeyi bir kerede boyamaktan genellikle daha ekonomiktir.

Çizgi bakımı bütçesini yıllık plana koymak, acil ve pahalı müdahaleyi azaltır. Otopark yönetimi bu amaçla rampa ve dönüşlerin yılda bir kontrol edilmesini kayda alabilir. Kar küreyen ve tuzlayan sahalarda kış sonrası bir kontrol turu, ilkbahar işaretlemesini planlamayı kolaylaştırır. Yağ lekeli bölgeler önce temizlenmeden boyanırsa yeni çizgi de hızla bozulur. Yenilemeden sonra eski ve yeni çizginin renk farkı oluşabilir; renk eşleşmesi gereken yerlerde numune alanı denenir.

Kerbela'da Detay Yapı için multi layer portakal kabuğu dokulu epoksi, Al Qalab Cons için de epoksi terrazzo uyguladık. Böylece çizgi, kaplama ve terrazzo ihtiyacı olan şantiyelerde birden çok sistemi birlikte konuşabiliyoruz.

Teklif için şunları gönderin: yüzey türü (asfalt, beton, epoksi kaplama), alan, yaklaşık çizgi uzunluğu, istenen renkler, cam küreciği gereksinimi, şehir, çalışma saatleri ve teslim tarihi. Alanın fotoğrafı ve varsa planı keşif ihtiyacını belirler. Kapalı bir tesisse giriş izni ve vardiya düzenini de yazın.

Bir teklifte boya türü, uygulama sırası, yüzey hazırlığı kapsamı ve takvim yer almalıdır; bu sayede iki teklifi aynı temelde karşılaştırabilirsiniz. Daha geniş iş paketi için projeler sayfasına göz atabilirsiniz. Çizgi projeniz için 0312 276 13 76 numaralı telefon veya info@2epyapi.com yeterlidir.

Kerbela işinde çizgi boyasını, yönlendirme işaretleriyle birlikte uyguladık. Yurt dışı projelerde malzeme sevkiyatı, şantiye koşulları ve uygulama takvimi baştan konuşulur. Sizin projeniz yurt dışında ya da Türkiye'nin başka bir şehrindeyse bunu teklif talebinde belirtmeniz yeterlidir; şehir ve ülke bilgisi sevkiyat planını belirler. Özellikle yurt dışında gümrük ve nakliye süresi takvime eklenmelidir. Yol ve otopark projeleri için ayrıca trafik yönetimi gereksinimini, yani şerit kapama ihtiyacını bildirmeniz gerekir.