Shot blasting zemin hazırlık

Makine, tekerlekli bir gövdenin içinde dönen bir çarktan oluşur. Çark bilyaları yüzeye atar; bilyalar toz ve kırıntıyla birlikte geri emilir, ayrılır ve yeniden kullanılır. Makineye bağlı toz emiş hortumu çalışma alanını temiz tutar. Sayfadaki videoda bu düzeni görürsünüz: sanayi betonu üzerinde ilerleyen makine ve ona bağlı emiş hortumu.

Bilyalı kumlama tek geçişte şunları alır:

• Beton yüzeyindeki çimento sütü ve zayıf üst tabaka.
• Eski epoksi, poliüretan veya boya tabakaları.
• Yüzeye henüz derinlemesine işlememiş yağ ve kimyasal lekeler.
• Lastik izi ve yüzeyde biriken pislik.
• Kür bileşiği ve benzeri yüzey kaplamaları.

Yöntem düz ve geniş betonlarda hızlıdır. Dar köşelerde, duvar diplerinde ve kolon çevresinde makine giremediği için elle taşlama ya da küçük makineler kullanılır. İyi bir iş yalnızca büyük makineyle değil, kenar ve köşe detayıyla birlikte planlanır.

Kaplama sistemlerine geçmeden önce bu sayfayı okumak zaman kazandırır; çünkü epoksi ve poliüretan sistemlerin hangisini seçerseniz seçin, zemin hazırlığı hepsinde ortak ilk adımdır. Sistem sayfalarımızdaki uygulama aşamaları buraya bağlanır.

Hazırlığın kalitesi gözle de kontrol edilir: ışığa yan açıdan bakıldığında yüzey homojen ve mat görünmelidir. Yöntemin temel avantajı, betonun yüzeyini tek işlemde hem temizleyip hem pürüzlendirmesidir. Su veya kimyasal kullanılmadığı için nem eklenmez ve atık ancak kuru toz ve bilya kalıntısı olarak çıkar.

Mekanizma basittir. Beton döküldükten sonra yüzeyde çimento sütü adı verilen ince ve gevrek bir tabaka oluşur. Bu tabaka zayıftır ve su emmez. Üstüne atılan astar betona değil bu tabakaya yapışır. Zemin yük aldığında tabaka çatlar, kaplama kabarır ve parçalar halinde kalkar.

Yapışmayı bozan başlıca etkenler:

• Çimento sütü: Zayıf ve kaygan bir ara katmandır.
• Yağ ve kimyasal izler: Astarın betona geçmesini engeller.
• Nem: Betondan yükselen su buharı kaplamanın altında basınç yapar ve kabarcık oluşturur.
• Toz: İnce toz astarın yüzeyle temasını keser.
• Düşük yüzey dayanımı: Beton kendisi dağılıyorsa kaplama tutunamaz.
• Fazla pürüzsüzlük: Mastarlanmış, parlak beton mekanik bağ için fazla düzdür.

Kaplama sorunlarının büyük bölümünün kökü zemin hazırlığıdır; bu nedenle yeni bir kaplamanın kalıcılığı malzemeden önce yüzeyin durumuna bağlıdır. Teklifleri karşılaştırırken hazırlık maddesi eksik bir teklifin sahada ek iş çıkarabileceğini hesaba katın.

Hazırlık sonrası yüzeyde çekme (pull-off) testi yapılırsa kaplama sisteminin istediği yüzey dayanımı ölçülebilir. İstenen değer, malzeme üreticisinin teknik föyünde ve şartnamede yazar. Kontrolün başka bir boyutu da görünümdür: yüzey mat, homojen ve açık gözenekli olmalı, parlak leke ve eski kaplama kalıntısı kalmamalıdır. Yüzeyde toz ve bilya kalıntısı bırakmamak için son adımda endüstriyel emiş kullanılır.

Bu nedenle astar ve kaplamanın fiyatı kadar, hazırlığın kapsamı da tekliflerde sorulmalıdır.

• Yüzey kontrolü: Betonun sağlamlığı, çatlakları, yağ lekeleri ve eski kaplama durumu incelenir. Gerekirse küçük bir deneme alanı yapılır.
• Alanın hazırlanması: Hassas ekipman taşınır, makinenin geçeceği yollar ve elektrik girişi belirlenir. Kapı ve duvar diplerine koruma yapılır.
• Makineyle geçiş: Makine aynı hat üzerinde bantlar halinde ilerler. Hız ve bilya miktarı, istenen pürüzlülüğe göre ayarlanır. Toz emiş sistemi sürekli çalışır.
• Kenar ve köşe işi: Duvar diplerinde, kolon ve borular çevresinde küçük makine veya elmas taşlama kullanılır.
• Temizlik: Yüzey endüstriyel süpürge ve emiş ile toz ve bilya kalıntısından arındırılır.

Pürüzlülük düzeyi kaplamanın kalınlığına göre belirlenir. İnce kaplamalar daha az, kalın kaplamalar daha fazla profil ister. Yöntem aşırı yapılırsa beton oyulur ve çukurlar belirginleşir; bu yüzden hız ve bilya miktarı ayrı ayrı kontrol edilir.

Toz emişi hem işçi sağlığı hem de çevredeki ekipman için önemlidir. Yine de çalışma sırasında aynı alandaki başka işlerin geçici olarak durması gerekebilir. Gürültü seviyesi de göz önünde bulundurulmalıdır; vardiya düzeni planlanırken bu söylenmelidir.

Çalışma bittiğinde yüzey, kaplama işi başlayana kadar nem ve kirlenmeye karşı korunmalıdır. Hazırlanan yüzeyin uzun süre açıkta kalması uygun değildir; ikinci kez toz ve nem alır, yapılan işin değeri düşer. Bu yüzden hazırlık ve astar aynı takvim içinde planlanır.

Shot blasting

Geniş, düz alanlarda hızlıdır ve toz emişlidir. Eski ince kaplamayı, boyayı ve çimento sütünü aynı geçişte alır. Kalın ve esnek eski kaplamalarda yavaşlayabilir. Büyük endüstriyel zeminlerde ve şartnamenin istediği hallerde sık seçilir.

Elmas taşlama

Yüzeyi taşlayarak düzleştirir. Cilalı betonda, seviye eşitlemede ve ince kaplama sökümünde işe yarar; kenar, köşe ve dar alanlarda da kullanılır. Daha az pürüzlülük verir, bu da ince kaplamalar için yeterli olur. Küçük ve orta ölçekli epoksi işlerinde standart yöntem olarak sık görülür. Betonu parlatma işlerinin ilk aşaması da taşlamadır.

Frezeleme

Kalın ve sert kaplamaları, yüksek seviye farklarını ve kalın kir tabakasını kazımak için kullanılır. Yüzeyi derin pürüzlendirir; ardından onarım gerekir.

Diğer yöntemler

Yüksek basınçlı su jeti, kimyasal soyma ve açık kumlama gibi yöntemler de vardır. Su jeti nem getirir, kimyasal yöntemler atık çıkarır, açık kumlama toz ve silika riski taşır. Kapalı mekânlarda bu yüzden toz emişli yöntemler öne çıkar.

Yöntemi seçerken şunlara bakılır: kaplamanın istediği profil derinliği, yüzeydeki eski kaplama katı sayısı, çevredeki ekipmanın tozdan etkilenmesi ve alanın geniş mi yoksa parçalı mı olduğu. Çoğu endüstriyel işte shot blasting ana yöntem, taşlama ise kenar ve detay yöntemidir.

Yöntem seçimi, aynı projede bölgeye göre de değişebilir: büyük atölye zemini bilyalı, ofis köşesi ve rampa taşlama ile hazırlanır.

Çatlaklar iki gruba ayrılır. Hareket etmeyen, büzülme kaynaklı ince çatlaklar enjeksiyon ya da dolgu ile kapatılır. Hareket eden çatlaklar ise elastik dolgu gerektirir; sert dolgu hareketi taşımaz ve yeniden açılır.

Onarım, kaplamadan önce yapıldığı için sonradan yüzeyde iz bırakmaz ve ek söküm gerektirmez. Onarımda amaç, kaplamanın altında hareket etmeyen, düzgün ve sağlam bir taban bırakmaktır. Onarım için başlıca yöntemler:

• Çatlak açma ve dolgu: Çatlak kenarları açılır, temizlenir ve epoksi ya da poliüretan dolguyla doldurulur.
• Dikiş (stitching): Geniş çatlaklarda metal bağlantı parçalarıyla yüzey birleştirilir.
• Derz kesimi: Alt zemindeki derz hattıyla aynı yerde kaplamada da kesilir.
• Çukur ve kırık tamiri: Hızlı priz alan tamir harcıyla doldurulur ve düzeltilir.
• Düzgünlük: Seviye farkları taşlama ya da tesviye harcıyla giderilir.

Beton döşemedeki genleşme derzleri kapatılırsa zemin hareketi kaplamayı yırtar. Bu nedenle derzlerin yeri korunur ve kaplamada aynı yerde esnek malzeme kullanılır; derz detayı projeye önceden çizilmelidir. Eski ve yeni beton arasındaki birleşim çizgileri de çatlamaya yatkındır; bu noktalar kaplamadan önce işaretlenir.

Onarım malzemesinin sonraki kaplamayla uyumlu olması gerekir. Üretici föyünde uyumluluk yazılmışsa o malzemeler kullanılır. Farklı malzemeleri karıştırmak birbirini bozabilir, bu yüzden tek bir sistem içinde kalmak güvenlidir. Onarım yapılan noktalar kuruduktan sonra tekrar taşlanır, böylece çevre betonla aynı seviyeye getirilir ve kaplamada iz bırakmaz.

Ölçüm için birkaç yöntem kullanılır: kalsiyum karbür (CM) yöntemi, bağıl nem probu ve yüzey nem ölçerler. Yüzey ölçerler hızlı fikir verir; karar için sonda veya CM yöntemi tercih edilir. Plastik örtü denemesi (yüzeye polietilen levha koyup altında su oluşup oluşmadığına bakmak) basit ama yararlı bir ön kontroldür. Epoksi kaplama şartnamelerinde yüzey neminin genellikle yüzde 5 civarını aşmaması istenir; geçerli değer her zaman ürün föyündedir.

Nem yüksekse seçenekler şunlardır:

• Kuruma süresini beklemek ve yeniden ölçmek.
• Nem bariyeri özelliği olan astar kullanmak.
• Zeminin altındaki su kaynağını gidermek; yalıtım yoksa dışarıdan çözmek gerekir.
• Nem geçirgen bir kaplama sistemi seçmek.

Ölçümü alanın tek bir noktasında değil, birkaç bölgesinde yapmak gerekir; kolon dipleri, dış duvar kenarları ve zemin altında su hattı geçen yerler genellikle daha nemlidir. Astar kaplama sisteminin temelidir: betonun gözeneklerini doldurur, hava kabarcıklarını kapatır, üst katlarla bağ kurar. Nem bariyerli astar kullanılıyorsa üretici talimatı aynen izlenmelidir; kat sayısı ve kalınlık büyük önem taşır.

Astar, hazırlık sonrası yüzey kuru ve tozsuzken uygulanır. Yeni yapıda döşemenin yeterince kuruması da gerekir; yeni betonun bir süre kürlenmesi için üreticiler genellikle haftalarla ölçülen bekleme süreleri verir. Takvimde en belirsiz kalem betonun kuruma süresidir. Şantiye programına bu süreyi gerçekçi koymak sonraki gecikmeleri önler.

• Poliüretan beton: Kalın ve ağır hizmet sistemidir. Yüzey sağlam, kuru ve pürüzlü olmalıdır; ayrıntı için poliüretan beton sayfasına bakın.
• Antistatik epoksi: İletken tabaka ve topraklama bağlantısı bulunduğundan yüzey düzgün olmalıdır; bkz. antistatik epoksi kaplama.
• Self-levelling epoksi: İnce, akıcı bir tabakadır; yüzeydeki çukur ve sırtlar görünür. Yüzey düzgün ve nem değeri düşük olmalıdır; bkz. self-levelling epoksi kaplama.
• Epoksi terrazzo: Kalın, mozaik tabanlı sistemdir; sağlam, pürüzlü ve çatlaksız bir temel ister (epoksi terrazzo).
• Multi layer ve tekstürlü kaplamalar: Orta kalınlıkta, dokulu sistemlerdir; yüzey temiz ve gözenekleri açık olmalıdır.

Şantiyede eski kaplama varsa yeni sistemin eskisiyle uyuşup uyuşmadığına bakılır. Bazı eski kaplamalar yeni kata tutunmaz ve sökülmelidir; eski kaplama üzerine ince sistem atmak yalnızca eskisi betona sağlam yapışmışsa mümkündür.

Proje takviminde zemin hazırlığı, kaplamadan hemen önce ve diğer kirli işlerden sonra gelir. Sıra şöyledir: beton kurur, duvar-tavan-montaj gibi tozlu işler biter, hazırlık yapılır, nem ölçülür, astar ve kaplama uygulanır, en son çizgi boyası işaretlemesi atılır; bkz. yol çizgi boyası. Sıra bozulursa hazırlanan yüzey yeniden kirlenir ve iş tekrarlanır.

Kullanımdaki tesislerde işi bölge bölge planlamak gerekir. Gıda, ilaç ve savunma sanayi gibi hassas alanlarda temizlik gereksinimi ve giriş kuralları baştan konuşulmalıdır.

Zemin hazırlığı bittiğinde yapılan her kontrol, kaplamanın ilerideki performansına yatırımdır; bu yüzden kontrol adımları uygulama programında yer almalıdır.

Savunma sanayi projelerinde çoğunlukla poliüretan beton ve antistatik epoksi uygulanır. İkisinin de ortak koşulu, kaplama öncesi sağlam ve temiz bir beton yüzeydir; poliüretan betonda kalın harç tabakası betona kenetlenmeli, antistatik epoksida ise iletken katman ve topraklama bağlantısı düzgün bir tabana oturmalıdır. Hazırlığın yetersiz kaldığı yerde bu iki sistemin de performansı düşer; hazırlık hatası burada pahalı bir yeniden işe dönüşür. Antistatik sistemlerde topraklama noktalarının yeri ve iletken astarın bütünlüğü, yüzeyin düzgünlüğüne bağlıdır; pürüzlü ya da kirli yüzeyde iletkenlik ölçümleri tutarsız çıkabilir.

Referans listemizde bu sistemlerle ilgili işler şunlardır:

• ASELSAN Macunköy: antistatik epoksi kaplama, Sun İnşaat için.
• Türk Traktör, Ankara: poliüretan beton kaplama (CKD binası).
• Balaban İnşaat, DHMİ Ankara: poliüretan beton kaplama.
• Dalotürk İnşaat, Kerkük: poliüretan beton zemin kaplama.

Bu işlerde hazırlığın kapsamını ve yöntemini ayrıca belgelemedik; sayfa, sistemlerin hazırlık gereksinimini genel olarak anlatır. Kendi projeniz için hazırlık kapsamı, yüzey görülerek ve ölçümler alınarak belirlenmelidir; tesisinizin fotoğraflarını gönderirseniz ilk değerlendirmeyi yapabiliriz. Hazırlık kapsamı belirlenirken eski kaplamanın cinsi, çatlak durumu, nem ve istenen kaplama sistemi birlikte ele alınır.

Daha çok iş görmek için projeler sayfasına bakabilirsiniz. Master Builders Solutions, 2EP'yi uygulayıcı bayi olarak listeler.

Fiyatı belirleyen etkenler:

• Toplam alan: Geniş alanda makine verimli çalışır, küçük ve parçalı alanda birim maliyet artar.
• Eski kaplama: Kalın, esnek veya çok katlı eski kaplama süreyi uzatır.
• Yağ ve kirlenme: Derine işlemiş yağ ek temizlik ve bazen birden çok geçiş ister.
• İstenen profil: Daha derin profil için yavaş geçiş yapılır.
• Onarım: Çatlak, derz ve çukur sayısı arttıkça iş artar.
• Kenar ve köşe: Makine giremeyen yerler elle işlenir.
• Erişim ve saat: Kat, dar kapı, gece veya hafta sonu çalışma maliyeti etkiler.

Hazırlık bütçesini kısmak çözüm olmaz; hazırlığı kısılan işte kaplama birkaç yıl içinde kalkabilir. Bütçe sınırlıysa kaplama kalınlığını ya da dekoratif özellikleri sadeleştirmek daha güvenlidir.

Sahada sizden beklediklerimiz

• Boş alan: Ürünler, makineler ve paletler çıkarılmış olmalıdır.
• Elektrik: Makine için uygun güçte giriş gerekir; kapasiteyi makineye göre önceden bildirmek gerekir.
• Erişim: Kapı, rampa veya asansör makine ve malzeme için uygun olmalıdır.
• Atık alanı: Toplanan toz ve kırıntı için geçici depolama yeri.
• Güvenlik ve izinler: Giriş kuralları önceden bildirilmelidir.
• Zemin altı hatlar: Boru, kablo ve ısıtma hatlarının yeri bilinmelidir.

Teklif için alanın yaklaşık metrekaresini, adresi, zemin fotoğraflarını, mevcut kaplamayı, hedef kaplama sistemini ve teslim tarihini gönderin. Bilgiler tamamsa keşif planlanır. Hazırlık keşfi için 0312 276 13 76 numaralı telefon, info@2epyapi.com adresi ya da iletişim formu yeterlidir.